Grijze zeehond versus mens – nuancering van de berichtgeving in de pers door KBIN

Wie de voorbije dagen de media volgde kon er niet buiten: kranten, websites en nieuwsprogramma’s op TV en radio waarschuwden voor grijze zeehonden, die werden afgebeeld als moordzuchtige wezens die onze stranden en kustwateren onveilig maken en zich weldra ook aan badgasten zullen vergrijpen.

Aanleiding was een interview met Kelle Moreau, wetenschapscommunicator aan het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN), door La Dernière Heure (DH) op dinsdag 8 augustus. Dit interview gaf aanleiding tot de publicatie van het artikel ‘Il va y avoir des attaques de phoques en belgique’ op woensdag 9 augustus. Ook op de cover van deze editie werd de aandacht reeds op ongenuanceerde wijze op de bijdrage over zeehonden gevestigd: ‘Alerte aux phoques tueurs à la côte belge’. Het Laatste Nieuws (HLN) nam het bericht over (‘Zeehonden zullen zwemmers aan kust aanvallen’), zij het in sterk afgeslankte vorm waarin alle feitelijke info was verdwenen, en enkel de sensatie overblijft. Vervolgens werd de ongelukkige boodschap veelvuldig verder verspreid, zowel door de Franstalige als de Nederlandstalige pers.

Vanuit KBIN wensen we enkele zaken te nuanceren :

  • Het originele interview en artikel kwamen er op initiatief van DH, en vertegenwoordigen dus geen spontane communicatie van KBIN.
  • Inhoudelijk zou de bijdrage gaan over de strandingen van zeezoogdieren en zeldzame vissen op de Vlaamse stranden in 2016. Predatie van grijze zeehond op bruinvis wordt hier aangehaald als één van de oorzaken van sterfte bij bruinvissen, en in dit verband werd in de marge van het interview gevraagd of kan worden uitgesloten dat ooit een mens zal worden aangevallen door de grijze zeehond. Er werd geantwoord dat dit niet kan worden uitgesloten, maar dat het in dergelijke gevallen niet zozeer om een uiting van agressie of poging tot predatie zou gaan, maar eerder om ongelukken ten gevolge van ‘verstoring’ (van een rustend dier op het strand, een moeder met jong, …), ‘verwarring’ (foeragerend dier in troebel water kan een mens misschien voor iets anders aanzien?) of zelfs van speels gedrag. Grijze zeehonden hebben nu eenmaal ferme tanden en klauwen, en zijn grote en sterke dieren, die bij interactie met een mens makkelijk verwondingen kunnen veroorzaken. Het KBIN is echter van mening dat de kans op dergelijke interactie met een grijze zeehond in onze wateren zeer klein blijft (maar bestaat), en dat paniek absoluut niet nodig is. Men moet voortaan dus zeker niet wegblijven van stranden en kustwateren, noch de grijze zeehond als een ongewenste aanwezige beschouwen! De enige boodschap is dat men zich moet realiseren dat de grijze zeehond een predator is, dat men een gezond respect voor deze dieren moet hebben, en hen best met rust kan laten. De ongelukkige keuze van titels, cover en bepaald woordgebruik (agressief, aanvallen, …) vanwege DH, hebben er echter een heel ander verhaal van gemaakt.
  • HLN vermelde bovendien een verkeerde werkgever voor Kelle Moreau, namelijk het Instituut voor Landbouw, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) wat zijn voormalige werkgever is. Met monitoring van zeezoogdieren heeft dit instituut echter niets te maken. Op de website van HLN werd dit inmiddels reeds rechtgezet, maar alle media contacteren die de verkeerde affiliatie hebben gekopieerd ligt buiten de mogelijkheden.

We hopen ten stelligste dat het imago van de grijze zeehond (of zeehonden in het algemeen) hier geen schade door heeft opgelopen …

Kelle Moreau – kmoreau@naturalsciences.be
Wetenschapscommunicatie
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen