Huilers laten liggen? Wat kunnen we leren van Duitsland?

In Duitsland werd vlak voor de eeuwwisseling exact hetzelfde verhaal naar buiten gebracht: zeehondenpups zouden aan hun lot moeten worden overgelaten, want in de meeste gevallen komt hun moeder wel weer terug. Kijk en huiver …

Eind vorige eeuw was in Duitsland dezelfde situatie aan de orde als nu in Nederland dreigt te ontstaan: “wetenschappers” en de Seehundjäger (de Duitse veldwerkers) achtten opvang van huilers niet langer nodig. Ze beweerden dat er genoeg zeehonden waren en ook “dat de moeder bijna altijd weer bij het jong terug kwam”.

Als gevolg daarvan werden in zeehondencentrum Friedrichskoog (Schleswig Holstein) jaarlijks niet meer dan 10 huilers opgevangen, i.p.v. eerder 70. De overige dieren werden aan hun lot overgelaten, naar elders verplaatst of doodgeschoten.

Duitse dierenhulpverleners kwamen daartegen in opstand. Er kwamen TV-programma’s, acties en rechtszaken. De publieke opinie keerde zich tegen de overheid en de wetenschappers met als resultaat dat het totale beleid werd veranderd. Dit jaar ving Friedrichskoog op 1 juli al 190 huilers op. En Norddeich (Niedersachsen) had er op die datum al 135.

Nu wordt in Nederland door wetenschappers, natuurbeheerders en Pieterburen hetzelfde beleid toegepast, met hetzelfde verhaal.
Het wetenschappelijk onderzoek waarop dit beleid wordt gebaseerd, is het twaalfde in een reeks observaties die sinds 1997 op initiatief van Lenie ’t Hart op exact dezelfde locatie zijn uitgevoerd.

Het is een unieke locatie om zeehondengedrag te observeren, omdat het dankzij een kunstmatig gegraven geul de enige plek is waar zeehonden ook bij hoog water met hun jong op het droge gaan liggen.
Dat is een onverwacht resultaat van deze watergeul, waarbij via een computer gestuurde doorgang onder de dijk water naar een binnendijkse kwelder wordt gevoerd.
Noem het maar “computergestuurde natuur”.

We hebben daar al vaak waargenomen en gefilmd dat zeehondenmoeders ook andere jongen dan hun eigen pup zogen, omdat ze het gebedel zat zijn. Het resultaat is echter dat geen van die jongen voldoende voeding krijgt.

De steile wanden van de geul geven zeehonden het gevoel van veiligheid: bij gevaar kunnen ze direct in diep water weg vluchten. Helaas is er in de Dollard een immense stroming: bij paniek raken moeders en jongen elkaar binnen seconden kwijt. En een moeder keert altijd terug naar de plek waar ze haar jong voor het laatst zag; maar daar is het jong niet meer…

Overal elders in de Waddenzee lopen de rustplaatsen bij vloed onder water. Daar komt het gedrag van moeders die hun jong alleen laten dan ook niet voor. De enige andere plek in de wereld waar afwijkend gedrag zoals in dit hoekje van de Dollard wél is waargenomen is Sable Island in Canada.

Een extra complicerende factor is het feit dat de melkproductie van de moeder stagneert wanneer niet binnen 24-48 uur wordt “afgenomen”. Alleen al daarom kan een te lange wachttijd funest zijn voor de overlevingskansen van een pup.

Wij tonen je drie relevante video-items waarin de zaak keihard wordt uitgelegd. Maar we beginnen met een filmpje bij de Dollard van juni 2016 waar Lenie ’t Hart een huiler vindt.

De eerste video is een RTL TV-programma, Explosiv, waarin de zaak keihard wordt uitgelegd.

Dieter Risse, een dierenliefhebber op het eiland Föhr, filmde een aangespoelde huiler. Hij filmde ook de twee Behörden van de Jägerschaft, die het dier kwamen controleren. Hij deed of hij op hun verzoek de camera uitschakelde, maar nam toch het geluid van het daaropvolgende gesprek op. De mannen vonden de zeehond “levendig” en hij bewoog zich “normaal”. Daarom besloten ze om het dier tenminste twee getijde-periodes aan zijn lot over te laten …

Ook het Duitse TV-programma DAS besteedde aandacht aan deze situatie. Na het item volgt een gesprek met de Umweltminister van Schleswig Holstein, die krampachtig het beleid probeert te verdedigen, maar moet toegeven dat de getoonde zaken ook binnen dat beleid niet acceptabel zijn. Dat geeft hoop voor acties in Nederland, waar door Pieterburen exact zulke handelingen met zeehonden zijn en worden uitgevoerd.

tekst: Karst van der Meulen