Opleiding Gedragsbiologie bij cetacea

Meerlogo_rgb_02Vincent Serbruyns uit Waregem heeft in maart/april een opleiding gevolgd over de gedragsbiologie van cetacea in contact met boten, en dit op de Atlantische Oceaan aan La Gomera. De opleiding werd georganiseerd door de Duitse organisatie M.E.E.R.e.V.

Jarenlange passie voor zeezoogdieren, een voorliefde voor de Canarische Eilanden en een interessante verlofregeling op het werk brachten me deze lente naar waar ik reeds heel lang verlangde te zijn: La Gomera, waar ik de praktijk-opleiding gedragsbiologie van cetacea  volgde, georganiseerd door  de van oorsprong Duitse organisatie M.E.E.R.e.V. De doelstellingen die deze organisatie voorop zet, komen hieronder nog aan bod.

Vooraleer ik naar La Gomera doorreisde, bracht ik eerst een aantal dagen door in Tenerife. Het zuiden van Tenerife is een van de hot spots voor whale watching in Europa. Residerende Indische grienden, tuimelaars en andere dolfijnen, baleinwalvissen, zeeschildpadden enz. zorgen er voor dat er dagelijks letterlijk duizenden toeristen de boot opgaan om deze prachtige dieren tijdens een korte trip dichtbij de kust te spotten.

2De concurrentie tussen de operatoren is moordend waardoor zowat alle whale watch-regels met de voeten getreden worden met tal van stresserende gevolgen voor de dieren. Gelukkig heb ik weet van een tweetal operatoren die ginds wel sustainable whale watching aanbieden waardoor ik met een goed gevoel op het schip kon stappen. De praktijken van de andere boten die ik met eigen ogen aanschouwde, deden me ontzettend huiveren en lieten me stomverbaasd achter met de vraag waarom de dieren in godsnaam rond Tenerife blijven en niet wegtrekken naar de wateren rond die Canarische Eilanden waar het veel rustiger is. Een vraag die meermaals aan bod zou komen tijdens de cursus van M.E.E.R.e.V., een organisatie die tevens  opgericht is om kennis en alternatieven te bieden voor de verderfelijke toestanden in Tenerife.

28 maart nam ik de ferry naar La Gomera en na nog een busrit van een kleine 2 uur arriveerde ik in Valle Gran Rey met zijn haventje Vueltas van waaruit M.E.E.R.e.V. in samenwerking met Oceano  de whale watch trips tijdens onze opleiding organiseert. De 15 dagen tellende opleiding bestond  uit  7 boottochten en 7 lesdagen. De eerste 2 tochten stonden volledig in het teken van spotten en herkennen; de trips nadien boden minder ruimte voor emoties en bestonden uit het exact beschrijven en registreren van het gedrag van de dieren – zonder deze voor nu te interpreteren.

3Tijdens de opleiding zijn we niet minder dan 33 uur op zee geweest en het aantal dieren dat we mochten spotten, overtrof mijn stoutste dromen! 6 soorten cetaceeën hebben we gezien (gevlekte en gewone dolfijnen, tuimelaars, Indische grienden, een Brydewalvis en vermoedelijk een hybride Noordse / Gewone vinvis). Meer dan 40% van de tijd dat we op zee waren, hebben we kunnen doorbrengen met dolfijnen en walvissen. Tijdens enkele tochten konden we tot 6 keer zeezoogdieren zien en tijdens andere zagen we meer dan 400 dieren.

Een van de vele toppunten was de 12 uur durende tocht die voor zonsopgang aanving en waarbij zo’n 10 gewone dolfijnen rond ons bootje, Ascension del Senor, zwommen en ons uit een halve slaap wekten terwijl de zon in de verte naast de Teide aan het opkomen was. Later die dag waren er plots zoveel dolfijnen en walvissen in de buurt dat we moesten overleggen welke richting uit te gaan om welke dieren van dichterbij te bekijken. Een luxe probleem voor een whale watcher! Een andere dag waren we dan weer getuige van 400 à 500 dolfijnen die een school geelvintonijnen bejaagden. Eén van de talloze onvergetelijke momenten die de opleiding rijk was!

OLYMPUS DIGITAL CAMERAFabian Ritter, marien bioloog en oprichter van M.E.E.R.e.V., leverde ons een schat aan tips, informatie en kennis en slaagde er dagelijks in de niet altijd eenvoudige leerstof op een heel duidelijk en boeiende manier aan de negen cursisten (afkomstig uit Duitsland, Oostenrijk, Verenigde Staten en België) over te brengen.

De theoretische lessen, die we tijdens de boottochten ruimschoots in praktijk konden brengen, behandelden grondig volgende onderwerpen: beginselen van gedragsbiologie bij cetacea; observatie en registratie van dit gedrag; walvissen spotten op een duurzame en respectvolle manier; aanvaringen tussen boten en cetacea rond de Canarische Eilanden; structuur en data invoeren in de database; gebruik van zeekaarten enz.  De uitstekende balans tussen theorie en oefensessies zorgde ervoor dat elk van de studenten  enthousiast en gemotiveerd telkens weer plaats nam achter de schoolbanken, wat de groepscohesie buitengewoon ten goede kwam.

Dergelijke opleiding wordt iedere lente  door M.E.E.R.e.V. in La Gomera aangeboden en durf ik aan iedereen met liefde en belangstelling voor zeezoogdieren , en al dan niet gewapend met voorkennis, aan te raden! Data en informatie over de praktijkopleiding zijn te vinden via www.m-e-e-r.de

1Graag had ik nog kort de werking en doelstellingen van M.E.E.R.e.V., wat staat voor Mammals Encounters Education Research, onder de loep genomen. De organisatie is gevestigd in Berlijn en werd in 1997 opgericht met als objectieven het verbreiden van wetenschappelijk onderzoek en onderricht over cetacea en de bescherming van hun leefmilieu. Daarnaast wordt er een focus gelegd op het bestuderen van dolfijnen en walvissen rond La Gomera. Op deze manier beoogt  M.E.E.R.e.V.  een bewustwording over de zeeën en oceanen en het stimuleren van een gewetensvolle en duurzame leefwijze ten opzichte van  de natuur. M.E.E.R.e.V. doet grondig wetenschappelijk onderzoek naar de cetacea van La Gomera en organiseert een database waarin alle observaties gedetailleerd geregistreerd worden. Tevens wordt er onderzoek gedaan naar de invloed van het drukke ferryverkeer en de klimaatverandering in de Canarische Eilanden. Resultaten van dergelijke onderzoeken worden gepubliceerd tijdens conferenties, workshops en in wetenschappelijke en algemene bladen. Daarnaast werkt M.E.E.R.e.V. onder andere ook samen met de I.W.C. en de toerismesector.

M.E.E.R.e.V. beschikt over een informatieve website in 3 talen die in de nabije toekomst herwerkt gaat worden (www.m-e-e-r.de) en waar je je kan inschrijven voor hun Duits- of Engelstalige nieuwsbrief “Meerblick” .  Je kan de organisatie ook volgen op Facebook; stuur daarvoor een vriendschapsverzoek naar https://www.facebook.com/meer.ev?fref=ts

Vincent Serbruyns