Gestrande potvis van Knokke-Heist (2012) had bloedvergiftiging

Luik, 27 september 2013 – In het voorjaar van 2012 strandde in Knokke- Heist een jonge levende potvis, een stier van 30 ton en 13 meter lang – zie melding. Het dier overleed er na een doodsstrijd van enkele uren. Het majestueuze dier lokte prompt meer dan tienduizend kijklustigen, die de vrieskou trotseerden, naar het strand.

Potvissen leven normaal in de oceanen en diepe zeeën waar ze zich vooral met diepzee-inktvissen voeden. De Noordzee, een ondiepe randzee van de Atlantische oceaan, valt buiten het normale leefgebied van potvissen. Dieren die hierin terecht komen, kunnen hier niet optimaal foerageren en navigeren. Onderweg van Atlantische wateren ten noorden van Noorwegen en rond IJsland naar de Azoren nemen sommige dieren een verkeerde afslag en komen zo in de Noordzee terecht. Die potvissen worden dan ook vaak als verdwaalde individuen aangeduid. De talrijke strandingen lijken dat beeld te ondersteunen. Toch weten potvissen de Noordzee waarschijnlijk meestal op eigen kracht te verlaten.

Aan de Belgische kust spoelt nu en dan een levende potvis aan, en het blijft gissen naar de oorzaak hiervoor. Zo ook was de stranding van Theofiel, de doopnaam van het gestrande dier in Heist, een mysterie in 2012.

Een autopsie, met staalname van talrijke weefsels, werd uitgevoerd onder leiding van de Universiteit van Luik, waarna wetenschappers van het Laboratorium voor Bacteriologie Research (Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen, Universiteit Gent) en van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen bepaalde aspecten van het overlijden meer in detail bestudeerden.

Ze ontdekten dat het dier leed aan sepsis of bloedvergiftiging, veroorzaakt door de bacterie Edwardsiella tarda, die bij mens en dier (voornamelijk zeedieren) symptomen veroorzaakt, vergelijkbaar met die van een Salmonella besmetting.

Door de hoge aantallen van deze bacterie in het bloed (meer dan 100 miljoen kiemen per ml), kan geconcludeerd worden dat de besmetting met deze bacterie het dier zodanig verzwakte of zijn navigatiesysteem in de war stuurde, dat het uiteindelijk strandde – voor een potvis meestal dodelijk.

Het is voor de eerste maal dat een stranding in verband wordt gebracht met een bacteriële infectie, en de bevindingen, gepubliceerd in ‘Veterinary Microbiology’, vormen een aanwijzing dat bacteriële infecties een belangrijke rol zouden kunnen spelen bij het verklaren van een deel van de strandingen van deze dieren en mogelijk ook van andere walvisachtigen. Ze geven bovendien aan dat men dergelijke gestrande dieren voorzichtig dient te behandelen, en dat onze kennis over deze dieren en hun pathologie nog beperkt is.

Publicatie: Cools, P., J. Haelters, G. Lopes dos Santos Santiago, G. Claeys, J. Boelens, I. Leroux-Roels, M. Vaneechoutte, and P. Deschaght. 2013. Edwardsiella tarda sepsis in a live-stranded sperm whale (Physeter macrocephalus). Vet. Microbiol. 166: 311-315.

bron: De Beheerseenheid van het Mathematisch Model van de Noordzee en het Schelde-estuarium