Bruinvis acuut met uitsterven bedreigd

Geregeld verschijnen er in de pers artikels met de zeer dramatische titel ”Bruinvis acuut met uitsterven bedreigd”. Waarheid of een hoax? Wij legden het voor aan Jan Haelters van De Beheerseenheid van het Mathematisch Model van de Noordzee en het Schelde-estuarium en Kees Camphuysen van het NIOZ en grondlegger van De NZG Marine Mammal Database.

Kees Camphuysen is heel duidelijk en direct in zijn reactie:

Dit lijkt me een hoax en niet de juist manier om het bijvangstprobleem te bespreken. Inderdaad is er sprake van bijvangst, ook in de Oostzee, en dat is niet misselijk, maar wij weten uit onze eigen regio wat een plotselinge verdubbeling (of vervijftienvoudiging zoals bij ons!!) van het aantal gestrande dieren kan betekenen en als oorzaak kan hebben.
Natuurbeschermingsorganisaties hebben er wel eens een handje van om ongenuanceerd te schreeuwen en dit lijkt me een goed voorbeeld. De bruinvis in de Oostzee wordt niet acuut met uitsterven bedreigt (al is het er een soort die ernstig onder druk staat).

Jan Haelters voegt daar nog het volgende aan toe:

De bruinvis is in de Oostzee, die aan de rand van zijn verspreidingsgebied ligt, vrijwel verdwenen. Het is niet zo dat het dier zal uitsterven, of dat het daar een aparte soort betreft (hoewel sommigen van een populatie spreken, is er geen splitsing van de dieren tussen de Oostzee en de Noordzee – vroeger was er zelfs een belangrijke jaarlijkse migratie Oostzee – Noordzee). Af en toe verdwenen bruinvissen uit de Oostzee zelfs op natuurlijke wijze doordat de zee in bepaalde winters (bijna) helemaal met ijs bedekt was. Feit is dat bruinvissen in de Oostzee veel kans lopen om in één van de duizenden drijf- en warrelnetten terecht te komen (de meest beoefende vorm van visserij in o.a. de Golf van Gdansk), en dat in het centrale en oostelijke deel van de Oostzee de bruinvis vrijwel verdwenen is; uitgestorven is een groot woord voor een migrerende soort die elders nog frequent voorkomt.

Maatregelen zijn een verbod op bepaalde vormen van visserij, maar die zijn volgens de vissers (waarvan de meeste nog nooit een bruinvis gezien hebben) zeer verregaand, en ze zullen de bijvangst van maar enkele dieren kunnen verhinderen gezien er maar enkele dieren meer zijn (in het centrale en oostelijke deel tenminste, meer westelijk zijn er waarschijnlijk wel meer). In het kader van ASCOBANS werd een beschermingsplan opgesteld (het Jastarnia plan). Je kunt het van onze site downloaden; er zit wat info in over het voorkomen van de bruinvis in de Oostzee.

Jastarniaplan – Download PDF